جستجو
آپنه خواب
 

 

آپنه خواب

آپنه خواب يكي از شايع ترين اختلالات خواب است كه بطور واضح و مشخصي با خرخركردن ارتباط نزديك دارد. اين اختلال در مردها شايع تر است ولي در زنان نيز در سنين يائسگي و بالاي 50 سال افزايش مي يابد. در حدود 4 درصد جمعيت عمومي مردان و 2 درصد جمعيت عمومي زنان در سنين ميانسالي مبتلا به اين اختلال مي شوند. اصطلاح آپنه بيانگر قطع تنفس است، اگر يك بيمار مبتلا به آپنه خواب را در هنگام خوابيدن تحت نظر داشته باشيد خواهيد ديد كه مكثهاي 10 تا 60 ثانيه اي در بين خرخرهاي بلند او ديده مي شوند كه نشانگر قطع تنفس هستند. افرادي كه از اين بيماري رنج مي برند در هنگام خواب به ميزان كافي اكسيژن دريافت نمي كنند و درصد اشباع اكسيژن در خون اين افراد كاهش مي يابد كه اين مسئله مي تواند عواقب خطرناكي را براي فرد در پي داشته باشد.

Sleep Apnea به 2 نوع عمده تقسيم بندي مي شود:

1. سندرم آپنه خواب مركزي (Central Sleep Apnea Syndrome)

اين سندرم بيانگر قطع تنفس ناشي از عدم تلاش تنفسي در هنگام خواب است. د ر اين سندرم سيستم عصبي توانايي لازم براي فعال كردن ماهيچه هاي تنفسي را در هنگام خواب ندارد و عملا براي ورود و خروج هوا به داخل ريه ها هيچ تلاشي صورت نمي گيرد.

2. سندرم آپنه خواب انسدادي (Obstructive Sleep Apnea Syndrome )

اين سندرم شايع ترين نوع آپنه است و به علت انسداد راه هاي هوايي در هنگام خواب رخ مي دهد. اين انسداد در اكثر موارد در راه هاي هوايي فوقاني ايجاد مي شود. باريك شدن راه هاي هوايي فوقاني مي تواند نتيجه چندين عامل از جمله ناهنجاري هاي آناتوميكي مادرزادي، افزايش وزن، مصرف الكل قبل از خواب و... باشد .

نشانه هاي متداولي كه در افراد مبتلا به آپنه خواب ديده مي شوند عبارتند از:

1- فرد در هنگام خواب با صداي بلند خرخر مي كند.

2 - فرد از خواب خود راضي نبوده واحساس سرحالي و شادابي پس از خواب را ندارد.

3- فرد صبح ها با سردرد از خواب بيدار مي شود.

4- فرد در طي روز احساس خواب آلودگي داشته و براي بيدار ماندن مشكل دارد.

5- فرد ممكن است در شب با احساس خفگي از خواب بيدار شود.

6- فرد شب تعرق شديد دارد خصوصا در قسمتهاي فوقاني سينه، گردن، سر و صورت.

7- فرد ممكن است در شب براي دفعه هاي متوالي به توالت برود.

8- فرد ممكن است در خوابيدن مشكلي داشته ومبتلا به بي خوابي(Insomnia) باشد.

9- فرد صبح ها با احساس خشكي در دهان از خواب بيدار مي شود.

10- معمولا افراد چاق مبتلا به اين سندرم مي باشند ولي الزاما اين گونه نيست.

11- فرد ممكن است در خواب زياد غلت بزند و يا بزاق دهانشان بر روي بالش بريزد .

آپنه خواب اختلالي است كه بالقوه يك تهديدكننده ي جدي براي زندگي به حساب مي آيد و در بعضي از موارد نيازمند مداخلات سريع درماني است. اين اختلال مي تواند در دراز مدت عامل ايجاد كننده ي يك سري از بيماري ها به حساب آيد از جمله فشار خون بالا، آريتمي هاي قلبي، نارسايي هاي احتقاني قلب، بيماري عروق كرونر، فشار خون ريوي، مقاومت به انسولين در بيماران مبتلا به مرض قند، سكته مغزي، كاهش عملكرد شناختي، عدم تمركز، نقص عملكرد سايكوموتور، افزايش وزن، افسردگي، كاهش توانايي جنسي، سوزش سر دل (Heartburn) و...

با توجه به نقشي كه اين سندرم در ايجاد خواب آلودگي افراطي در طي روز وعدم تمركز دارد، افراد مبتلا به ميزان بيشتري دچار تصادفات رانندگي و سوانح شغلي مي شوند. يكي ديگر از عوارض اين اختلال كاهش قدرت حافظه و توانايي يادگيري است كه مي تواند در كيفيت آموزشي دانش آموزان و دانشجويان تاثير بسزايي بگذارد.

درمان

با توجه به عوارض فراواني كه اين بيماري براي افراد در پي دارد، اهميت درمان اين بيماري روز به روز افزايش يافته و مورد توجه بيش تري قرار مي گيرد.

علي رغم مشكلات و عوارض جدي اين اختلال، خوشبختانه راه شناخت و درمان موثر آن امروزه در دسترس مي باشد كه با توجه به نوع و شدت آپنه مي توان مناسب ترين روش را انتخاب نمود. استفاده درست از اين روش ها نه تنها مي تواند در بهبود كيفيت خواب آنها موثر باشد بلكه اثرات سوء قطع تنفس بر روي ارگانهاي حياتي بدن را كاهش داده و يا كاملا متوقف كند.

برخي از روش هاي ابتدايي، ساده وكاملا موثر خصوصا در موارد خفيف ابتلا به شرح زير مي باشند:

1. كاهش وزن

اگر مبتلا به اضافه وزن هستيد كاهش وزن مي تواند شدت خرخركردن و آپنه را كاهش دهد. اضافه وزن باعث رسوب چربي در اطراف كام نرم، زبان و ساختارهاي گردن شده و راه هاي هوايي را باريك مي كند. در مقابل كاهش وزن با كاهش حجم اين چربي ها مي تواند در گشاد كردن راه هاي هوايي مؤثر واقع شود.

2. Position Therapy

از خوابيدن به پشت پرهيز كنيد. به گونه اي بخوابيد كه سر شما بالاتر از ساير اجزاي بدنتان قرارگيرد. يك شيوه معمول براي اين كه فرد به پشت نخوابد بدين گونه است كه فرد يك توپ تنيس را به وسط كمر خود مي چسباند بنابراين ديگر قادر به خوابيدن به پشت نيست .

3. مقدار و نظم خوابتان را افزايش دهيد

هر روز در ساعات منظمي به رختخواب رفته و از رختخواب خارج شويد. شما بايد در هر روز 7.5 تا 8 ساعت بخوابيد. اگر محروميت از خواب داشته باشيد خرخر كردن وآپنه به مقدار و شدت بيشتري در خواب شما ايجاد مي شوند.

4. از مصرف داروها و موادي كه باعث باريك تر شدن راه هاي هوايي مي شوند بپرهيزيد

الكل و بسياري از قرص هاي خواب آور باعث استراحت ماهيچه هاي حلق شده و بر شدت خرخر كردن و آپنه مي افزايند. شما بايد از مصرف الكل حداقل 3 ساعت قبل از رفتن به رختخواب خودداري كنيد. سيگار كشيدن نيز مي تواند باعث تورم بافت هاي بيني شده و باعث بدتر شدن خرخر و آپنه شود.

درمان صحيح و دقيق Sleep Apnea نيازمند مشخص كردن شدت اين بيماري است كه به وسيله تست پلي سومنوگرافي (PSG) انجام مي شود .

راهكارهاي درماني متنوعي براي اين بيماري با توجه به شدت آن وجود دارد.

انواع خفيف اين بيماري با كاهش وزن ، Position Therapy ،‌ Oral Appliance و ... درمان مي شوند. درحالي كه در درمان انواع متوسط و شديد اين بيماري ازCPAP (Continuous Positive Airway Pressure ) ، Bi-PAP (Bi-level Positive Airway Pressure ) و ... استفاده مي شود.

اقدامات جراحي نيز در افرادي كه ناهنجاريهاي آناتوميكي عامل اصلي ايجاد اين بيماري به حساب مي آيند يكي از راهكارهاي موثر درماني خصوصا در موارد ابتلا به نوع خفيف و متوسط محسوب مي شود.

خر و پف کردن

هر فردي بدون شك در خانواده و اطرافيان خود كساني را مي شناسد كه خر و پف مي كنند. شما نيز حداقل يك نفر را مي شناسيد كه خر و پف مي كند!‌ آن فرد مي تواند پدر، مادر، ‌همسر يا فرد ديگري باشد كه شما با صداي خر و پف او آشنا هستيد و به احتمال زياد از آن رنج مي بريد.

بعضي از افراد به خر و پف صرفا به عنوان يك موضوع ساده و گاه خنده دار نگاه مي كنند در حالي كه خر و پف مي تواند نشانه اي از يك اختلال جدي به نام سندرم آپنه خواب انسدادي (وقفه تنفسي حين خواب) به شمار آيد كه در اين صورت ديگر يك موضوع بي اهميت و خنده دار نيست.

تمام افرادي كه خر و پف مي كنند داراي يك انسداد نسبي در راه هاي هوايي فوقاني خود مي باشند. بسياري از افرادي كه دائما با صداي بلند خر و پف مي كنند، درهنگام خواب دوره هاي زماني را تجربه مي كنند كه در آن راه هاي هوايي فوقاني به طوركامل بسته مي شوند و تنفس قطع مي شود. اين دوره هاي زماني 10 ثانيه و يا بيشتر به طول مي انجامند و به دنبال آن تلاش تنفسي فرد منجر به بازشدن انسداد شده و فرد دوباره نفس مي كشد. اين نوع از خر و پفكردن كه درآن دوره هاي قطع تنفسي (‌آپنه ) ‌رخ مي دهند نشانگر يكي از اختلالات خواب به نام سندرم آپنه خواب انسدادي است.

نوع ديگري از خر و پف نيز وجود دارد كه آن را به عنوان خر و پف اوليه ( Primary snoring ) مي شناسيم. تفاوت اين نوع خر و پف با نوع قبلي در اين است كه دوره هاي قطع تنفسي (آپنه) در اين نوع رخ نمي دهند، بنابراين اثرات سوء آن خيلي كمتر از نوع قبلي است. افرادي كه به اين نوع خر و پف مبتلا هستند بر خلاف افراد مبتلا به سندرم آپنه خواب انسدادي هنگامي كه از خواب بيدار مي شوند احساس سرحالي و شادابي مي كنند، هيچ نشانه اي از بي خوابي در آنها ديده نمي شود و دچار خواب آلودگي افراطي در طي روز نيز نمي باشند.

تمايز دقيق 2 نوع خر و پف به راحتي توسط يك تست پلي سومنوگرافي (PSG) انجام مي شود.

 

اگر خر و پف از نوع اوليه باشد:‌

· فرد اغلب به مدت هاي طولاني در هنگام خواب خر و پف مي كند و در اين مدت هيچ مكث يا توقفي در خر و پف او ديده نمي شود.

· Arousal (بيدارشدن کوتاه در حد چند ثانيه) قطع كننده،‌كاهش درصد اشباع اكسيژن و يا آريتمي هاي قلبي ديده نمي شوند.

· الگوي خواب فرد طبيعي است.

· الگوي تنفسي فرد در هنگام خواب طبيعي است.

· نشانه اي از اختلالات ديگر خواب ديده نمي شود.

 

راهكارهاي درماني براي خر و پف اوليه

قبل ازهمه بايد مطمئن شويد كه خر و پف شما از نوع اوليه است و به سندرم آپنه خواب انسدادي و يا ديگر اختلالات خواب مبتلا نيستيد. تغييرات در رفتار و الگوي زندگي شما مي تواند نقش موثري را در بهبود خر و پف اوليه ايفا كند. كاهش وزن، ‌خوابيدن به پهلو و عدم مصرف الكل و داروهاي مسكن توصيه هايي هستند كه مي توانند در بهبود خر و پف شما موثر باشند.

تعدادي وسيله دهاني نيز وجود دارد كه باعث باز نگه داشتن راه هاي هوايي مي شوند. اين وسيله ها به يكي از 3 طريق زير عمل مي كنند:

1- آرواره را به طرف جلو مي كشند.

2-كام نرم را بالا مي برند.

3- زبان را به گونه اي قرار مي دهند كه عقب نيفتد و باعث انسداد راه هاي هوايي نشود.

اقدامات جراحي نيز براي درمان خر و پف وجود دارند كه در آنها برداشت بافت هاي اضافي از حلق براي تنفس راحت تر صورت مي گيرد. نمونه اي از اين اقدامات جراحي عبارتند از:

1- Uvulopalatopharyngoplasty ( UPPP)

2-Laser –Assisted Uvulopalatoplasty( LAUP)

3- Somnoplasty

بايد يادآور شد اقدامات جراحي حتما بايد پس از انجام تست پلي سومنوگرافي ( PSG ) انجام شوند زيرا امکان دارد درمان هاي جراحي اي که بدون تشخيص نوع و شدت آپنه صورت مي گيرند، درمان مناسبي نباشند در نتيجه نه تنها بيمار از جراحي انجام گرفته سود نمي برد بلکه احتمال دارد عوارض جراحي انجام شده باعث شود تا فرد از امکان بهره گيري از درمان هاي مناسب ديگر نيز محروم گردد.

 

نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد
نشانی

تهران: میدان راه آهن، میدان بهداری، بیمارستان بهارلو، مرکز تحقیقات اختلالات خواب شغلی 

شماره تماس: 02155460184

آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 85
 بازدید امروز : 27
 کل بازدید : 40195
 بازدیدکنندگان آنلاين : 1
 زمان بازدید : 0.35
مرکز تحقیقات اختلالات خواب شغلی
osrc.tums.ac.ir